Belgen zijn kritisch op spiegelbeeld: 71% ziet vooral imperfecties

Nu de zomer volop aan de gang is en het uiterlijk voor veel mensen extra in de schijnwerpers staat, blijken Belgen opvallend kritisch voor zichzelf in de spiegel. Maar liefst 71% ziet bij het kijken in de spiegel vooral dingen die zij niet mooi vinden. Ook geeft 66% aan dat hun uiterlijk invloed heeft op hun gemoedstoestand. Dat houdt verband met sociale vergelijking en verschilt sterk per leeftijdsgroep, blijkt uit onderzoek van X²O Badkamers bij ruim duizend Belgen.

Spiegelbeeld beïnvloedt gemoedstoestand

Voor de meeste Belgen (66%) heeft het spiegelbeeld invloed op hoe zij zich voelen. Een blik in de spiegel kan al voldoende zijn om de gemoedstoestand te beïnvloeden, bijvoorbeeld tijdens de ochtendroutine.

Klinisch ontwikkelingspsycholoog Lore Vankerckhoven legt uit dat mensen vaak een redelijk of zelfs positief algemeen zelfbeeld hebben. Toch gaat de aandacht in de spiegel snel naar vermeende imperfecties. “Zo’n spiegelmoment kan tijdelijk invloed hebben op stemming en zelfwaardering. Hoe we ons verhouden ten opzichte van ons lichaam is namelijk fundamenteel voor ons welzijn. Bij sommige mensen blijft dit gevoel zelfs langer hangen, zeker wanneer iemand al gevoelig is voor onzekerheid of stress.”

Meerderheid vergelijkt uiterlijk met anderen

Ook sociale vergelijking speelt een belangrijke rol in hoe Belgen naar zichzelf kijken. 60% zegt het eigen uiterlijk te vergelijken met dat van anderen, zoals vrienden of familie.

Dat is volgens Vankerckhoven een natuurlijk proces. “Mensen bekijken zichzelf zelden in een vacuüm: sociale vergelijking zit ingebakken in menselijk gedrag. We spiegelen ons bewust en onbewust aan anderen om onze eigenwaarde te bepalen en onze identiteit te vormen. De ander is daarbij nodig om een ‘ik’ te kunnen ontwikkelen.”

Jongeren en vrouwen vergelijken het vaakst

De verschillen tussen groepen zijn duidelijk. Vrouwen vergelijken hun uiterlijk vaker met anderen dan mannen: 65% tegenover 54%. Ook jongeren doen dat opvallend vaker dan oudere leeftijdsgroepen. Zo zegt 79% van de Belgen jonger dan 30 jaar regelmatig hun uiterlijk te vergelijken met dat van anderen, tegenover 49% van de 60-plussers. Jongvolwassenen geven ook vaker aan dat hun uiterlijk invloed heeft op hun gemoedstoestand; 83% herkent dit, tegenover 53% bij 60-plussers.

Dat houdt verband met de levensfase, legt Vankerckhoven uit. “Jongeren zitten midden in een periode van zogenoemde biopsychosociale veranderingen. Ze krijgen doorgaans te maken met identiteitsvorming, lichamelijke veranderingen en sociale feedback vanuit hun omgeving. Daardoor ligt de focus bij jongere groepen vaker op uiterlijk.”

Positiever over uiterlijk in relatie tot leeftijd

Hoewel Belgen kritisch zijn voor zichzelf in de spiegel, zijn zij milder wanneer het gaat om hun uiterlijk in verhouding tot hun leeftijd. Maar liefst 90% vindt dat zij er goed uitzien voor hun leeftijd. Zo vertelt een respondent: “Als ik in de spiegel kijk, vind ik dat ik er nog goed uitzie als 81-jarige. Ook andere mensen schatten me jonger.”

Volgens Vankerckhoven toont dit aan dat het zelfbeeld uit verschillende lagen bestaat. “Spiegelmomenten zijn vaak emotionele micro-momenten waarin het algemene zelfbeeld tijdelijk onder druk kan komen te staan. Sociale vergelijking bepaalt mee hoe kritisch of mild mensen zichzelf op dat moment beoordelen. Het gaat dus niet alleen om hoe iemand eruitziet, maar vooral om hoe die persoon zichzelf interpreteert binnen een bredere sociale context.”