Waarom besteden jongeren zoveel tijd op hun smartphone?

De smartphone is niet meer weg te denken uit het dagelijks leven. Even snel een berichtje sturen, een filmpje bekijken, muziek luisteren, een foto maken of een game spelen: voor je het weet, is er een uur voorbij. Maar waarom is dat apparaat zo aantrekkelijk voor jongeren? En waarom is het soms zo moeilijk om hem weg te leggen?

Contact met vrienden

Misschien wel de belangrijkste reden waarom jongeren veel tijd op hun smartphone doorbrengen, is sociale contacten. Vroeger maakten jongeren vooral afspraken op school, op straat of via de vaste telefoon, maar nu gebeurt een groot deel van de communicatie online.

Via WhatsApp, Snapchat, Instagram en TikTok kunnen jongeren de hele dag contact houden met hun vrienden. Voor jongeren is dit heel belangrijk. Ze willen weten wat er speelt in hun vriendengroep en zijn bang om iets te missen. Wanneer iemand voortdurend meldingen krijgt of ziet dat vrienden online actief zijn, kan het lastig zijn om de telefoon gewoon te laten liggen. De sociale druk om mee te doen, is groot.

Gamen kan altijd en overal

Smartphones zijn krachtige apparaten waarop jongeren uitgebreide online games spelen tegen vrienden of onbekenden van over de hele wereld. Gamen is niet alleen entertainment, maar ook een manier om samen tijd door te brengen.

Terwijl je wacht op de bus, kun je bovendien een nieuw level halen, een hogere score behalen, een personage verbeteren of een wedstrijd winnen. Gamen en betalen op je smartphone kan in enkele seconden. Er is steeds iets nieuws om voor te spelen. Vooral wanneer een game goed aansluit bij de interesses van een jongere, kan het moeilijk zijn om op tijd te stoppen.

Eindeloos scrollen

Er is tegenwoordig een enorm en oneindig aanbod aan entertainment. Op platforms zoals TikTok, Instagram en YouTube staat altijd wel iets nieuws klaar. Het ene korte filmpje wordt gevolgd door het volgende en daarna nog eentje. Omdat de gebruiker zelf nauwelijks moeite hoeft te doen om nieuwe content te vinden, kan het scrollen uren doorgaan.

Algoritmes proberen te voorspellen welke filmpjes, foto’s of berichten iemand interessant vindt. Als je bijvoorbeeld vaak video’s over voetbal bekijkt, krijg je steeds meer voetbalcontent te zien. Hierdoor wordt de tijdlijn steeds persoonlijker en aantrekkelijker. Dat maakt dat ‘ik kijk nog één filmpje’ in de praktijk soms een stuk langer uitloopt dan gepland.

Meldingen trekken de aandacht

Een smartphone trekt niet alleen aandacht wanneer je er bewust voor kiest om hem te gebruiken, ook meldingen spelen een grote rol. Een piepje, trilling of oplichtend scherm kan genoeg zijn om je naar de telefoon te laten grijpen.

Misschien heeft een vriend een bericht gestuurd, heeft iemand je foto geliket of is er een nieuwe video beschikbaar. Zelfs als de melding uiteindelijk helemaal niet belangrijk blijkt te zijn, is de aandacht alweer naar de smartphone gegaan.

Jongeren (en ook volwassenen) hoeven soms niet eens bewust te denken: “Ik ga nu mijn telefoon gebruiken.” Ze pakken hem automatisch wanneer ze even niets te doen hebben.

School en informatie

Niet alle schermtijd is ontspanning. Smartphones worden ook gebruikt voor school. Jongeren zoeken informatie op internet, gebruiken digitale agenda’s, bekijken lesmateriaal of communiceren met klasgenoten over huiswerk. Bovendien is vrijwel iedere vraag binnen enkele seconden te beantwoorden. Wie iets niet weet, hoeft niet naar een boek of encyclopedie te zoeken, maar kan het gewoon googelen of AI om raad vragen.

De grens tussen nuttige en ontspannende schermtijd is daardoor soms moeilijk te bepalen. Een leerling kan bijvoorbeeld beginnen met het zoeken van informatie voor een werkstuk en vijf minuten later op sociale media terechtkomen.

Waarom is stoppen zo moeilijk en wat kun je eraan doen?

Een smartphone is zo aantrekkelijk omdat hij verschillende behoeften tegelijk vervult: contact, ontspanning, nieuwsgierigheid en afleiding. Bovendien zijn veel apps en games ontworpen om gebruikers terug te laten komen.

Dat betekent niet dat jongeren geen zelfcontrole hebben. Het is simpelweg lastig om weerstand te bieden tegen een apparaat dat voortdurend nieuwe prikkels aanbiedt. Zeker wanneer de telefoon altijd naast je ligt.

Toch kan het helpen om bewust met je smartphonegebruik om te gaan. Bijvoorbeeld door meldingen uit te zetten, de telefoon tijdens het huiswerk weg te leggen of vaste momenten zonder scherm af te spreken. Ook sporten, afspreken met vrienden, lezen en buiten zijn kunnen ervoor zorgen dat de smartphone minder centraal staat.

Een smartphone biedt bijna alles wat jongeren aantrekkelijk vinden en is daarmee veel meer geworden dan alleen een telefoon. Het probleem zit niet automatisch in het aantal uren schermtijd. Belangrijker is wat jongeren tijdens die uren doen en of er genoeg ruimte overblijft voor slaap, school, beweging, sociale contacten en ontspanning zonder scherm.

De smartphone hoeft dus zeker niet de vijand te zijn. Het gaat vooral om de juiste balans. Wie bewust kiest wanneer de telefoon wel en niet nodig is, houdt uiteindelijk zelf de controle, in plaats van andersom.